آنچه امروزه به عنوان یکی از آسیبهای فنآوری اطلاعات اینترنتی به شمار میآید، استفادههای ضد فرهنگی و ضد اخلاقی از این فضای ارتباطی است. هرزه نگاری در مفهوم عام به معنای تصاویر و محتویاتی است که عمدتاً به قصد تحریک جنسی ارائه می شود، مواردی در قالب نمایش، ارائه، تولید و تجارت محتویات مستهجن است و در تقسیم بندی حقوق موضوعه، در زمره جرایم علیه اخلاق و عفت عمومی قرار دارد. اینترنت بعنوان تکنولوژی مدرن ارتباطی موجب شده است حجم سوء استفاده چند برابر شود و تعداد دریافت کنندگان تصویر و نیز حجم تصاویر مبادله شده به صورت غیر قابل تصوری افزایش یابد.
در آموزه های اسلامی نیز همواره نگاه به نامحرم و تصاویر مستهجن، قبیح و زشت شمره شده و انسان را از این کار نهی کرده است. لذا در مقاله پیش رو به دنبال بررسی هرزه نگاری از دیدگاه حکمت اسلامی هستیم.
امروزه بزهکاری یکی از حادترین مسائل اجتماعی جوامع مختلف به شمار می رود . پیدایش جوامع و ارتکاب جرم در ابتدا از همان دوران هابیل و قابیل همراه بوده اند، زیرا از روزی که افراد دور هم جمع شدند و تشکیل جامعه دادند، جرم نیز همراه آنها شد و رفته رفته گسترش یافت. قرآن کریم برای پیشگیری از جرم و خشکاندن علل و ریشه های آن و اصلاح مجرمین مقررات بدیعی ارائه داده است. پیشگیری از جرم در قرآن شامل همه پیشگیرهای اجتماعی، کیفری و وضعی می شود و با برنامه ریزی های صحیح، مانع از تصمیم قطعی مجرم به ارتکاب جرم و ورود او به زندگی مجرمانه می گردد و با راهنمایی های معقولانه و زیرکانه جرم را در مرحله عملیات و اقدام، خنثی و متوقف می سازد و با مجازات مجرمان و ضمانت اجرایی کیفری و ارعاب ناشی از آن، به پیشگیری کیفری از جرم می پردازد و راهکارهایی برای اصلاح مجرمین ارائه می دهد.
هنگامی یک برنامه کامل و فراگیر و واقع بینانه است که برای تمامی مراحل و زمینه های ارتکاب جرم طراحی و اجرا شود و در همه آنها وظیفه باز دارندگی را به نحو شایسته انجام دهد. البته اصلاح وتربیت و اجرای برنامه برای بازگشت مجرم به جامعه از دیدگاه قرآن بالاتر از هدف سزادهی و مکافات است و قرآن برای ایجاد تعادل در وضعیت روحی و روانی مجرم و جبران خسارت ناشی از جرم، راهی جالب در پیش روی انسان قرار داده است که به مراتب از اعمال کیفر بر مرتکب اولی تر است. چنانکه در توبه، همیشه مفتوح است تا راه بازگشت و اصلاح فراهم باشد و خداوند مجرم را صرف ارتکاب جرم از خود نمی راند و عفو و گذشت را برای او در نظر گرفته و توبه را فرا روی او قرار داده است.
نهاد خانواده و کارکردهاى آن از دیرباز از سوى ادیان، مکاتب و فرهنگهاى مختلف، مورد توجه قرار گرفته است. این نهاد تأثیرگذار در اسلام نیز از جایگاه والایى برخوردار بوده و به آن توجه ویژهاى شده است. در یک خانواده، از والدین گرفته تا فرزندان، در شکلگیری شخصیّت و خُلق و خوی یکدیگر مؤثّر واقع میشوند. محیط اجتماعی جامعه، رسانهها، مطبوعات و همة اعضا و عناصر حاضر در صحنه اجتماع که در ارتباط با فردند، در پرورش روحیّه و شخصیّت وی تأثیر دارند. خلاصه آنکه جریان مزبور در تمام ابعاد زندگی انسانها مشهود است، هرچند که نحوه و چگونگی این فرآیند در بسیاری از موارد مستور است. عوامل بسیاری در تحکیم بنیان خانواده و سرزندگی آن مؤثّرند که در این مقاله به مهمترین آنها پرداخته شده است.
از اینرو، این مقاله با رویکرد نظرى و تحلیلى، نگاهى گذرا به جایگاه حکمت اسلامی در تحکیم بنیان خانواده دارد و پس از آن، ضمن برشمردن کارکردهاى مهم خانواده، به تبیین رویکرد اسلام در این خصوص پرداخته است. نویسنده با روش اسنادى و با مراجعه به متون اصلى آموزههاى اسلام، مسئله را تبیین نموده است
بی گمان مهمترین دستاورد اینترنت و فضای مجازی تسهیل و تیسیر در امور زندگی و موضوعات اجتماعی از قبیل فرهنگ، اقتصاد، آموزش و پرورش، سیاست و حکومت و... است. فضای مجازی همانگونه که فواید کثیری دارد بالتبع مضراتی نیز در آن مشاهده می شود که در برخی موارد کیان خانواده را به مخاطره می اندازد. لذا در کنار استفاده مشروع و ضروری از اینترنت برخی سوءاستفاده کنندگان و بزهکاران هم هستند که به نیات مختلف موجبات اشاعه فساد و منکر را فراهم آورده و تهدیدی برای خانواده و جامعه محسوب می گردند. محاسن استفاده از اینترنت بر کسی پوشیده نیست و در استفاده مشروع از آن کسی حکم به حرمت آن نداد. اما معایب و خطراتی نیز در آن وجود دارد که به استفاده نامشروع تعبیر شده و دسترسی کاربران بدان موجب اشاعه فساد، اعانه اثم، هتک حرمت و ... می گردد و بر اساس آیات قرآن کریم مانند آیه 19 سوره نور و روایات کثیره از معصوم (ع) دوری از فحشا و جلوگیری از آن واجب و عامل به آن مستحق مجازات دنیوی و اخروی است. لذا فضای مجازی (اینترنت) در صورتی که بستری باشد برای اشاعه فساد و حرام بر حاکمیت اسلامی فرض است که به هر نحو جلوی آن را بگیرد.
فقها اعمال مفسده آور را موجب تعزیر و در پاره ای موارد حکم به افساد فی الارض داده اند. در حقوق ایران نیز قانون مجازات اسلامی مواد 639 و 640 بدان اشاره داشته و ماده 3 قانون نحوه مجازات اشخاص فعال در امور سمعی و بصری نیز مجازات حبس، جزای نقدی و در صورت تکرار عامل را به افساد فی الارض محکوم می نماید. و ماده 14 قانون جرایم رایانه ای از آن به هرزه نگاری تعبیر می نماید.
امروزه بزهکاری یکی از حادترین مسائل اجتماعی جوامع مختلف به شمار می رود. پیدایش جوامع و ارتکاب جرم در ابتدا از همان دوران هابیل و قابیل همراه بوده اند،زیرا از روزی که افراد دور هم جمع شدند و تشکیل جامعه دادند،جرم نیز همراه آنها شد و رفته رفته گسترش یافت. قرآن کریم برای پیشگیری از جرم و خشکاندن علل و ریشه های آن و اصلاح مجرمین مقررات بدیعی ارائه داده است.پیشگیری از جرم در قرآن شامل همه پیشگیرهای اجتماعی، کیفری و وضعی می شود. و با برنامه ریزی های صحیح، مانع از تصمیم قطعی مجرم به ارتکاب جرم، و ورود او به زندگی مجرمانه می گردد. و با راهنمایی های معقولانه و زیرکانه جرم را در مرحله عملیات و اقدام، خنثی و متوقف می سازد و با مجازات مجرمان و ضمانت اجرایی کیفری و ارعاب ناشی از آن، به پیشگیری کیفری از جرم می پردازد و راهکارهایی برای اصلاح مجرمین ارائه می دهد. هنگامی یک برنامه کامل و فراگیر و واقع بینانه است که برای تمامی مراحل و زمینه های ارتکاب جرم طراحی و اجرا شود و در همه آنها وظیفه باز دارندگی را به نحو شایسته انجام دهد.
البته اصلاح وتربیت و اجرای برنامه برای بازگشت مجرم به جامعه از دیدگاه قرآن بالاتر از هدف سزادهی و مکافات است. و قرآن برای ایجاد تعادل در وضعیت روحی و روانی مجرم و جبران خسارت ناشی از جرم، راهی جالب در پیش روی انسان قرار داده است که به مراتب از اعمال کیفر بر مرتکب اولی تر است. چنانکه در توبه، همیشه مفتوح است تا راه بازگشت و اصلاح فراهم باشد و خداوند مجرم را صرف ارتکاب جرم از خود نمی راند و عفو و گذشت را برای او در نظر گرفته و توبه را فرا روی او قرار داده است.